ساخت یک موتور برق با موتور ۷ اسب بخار (7HP) یک پروژه بسیار استاندارد و کاربردی است، زیرا این قدرت موتور میتواند خروجی خالصی در حدود ۳ تا ۳.۵ کیلووات (کافی برای روشنایی کامل یک خانه، یخچال و یک دریل یا سنگ فرز همزمان) به شما بدهد.
در ادامه، نقشه راه عملی برای ساخت این دستگاه را بررسی میکنیم:
۱. لیست تجهیزات لازم (تجهیز به قطعات)
- موتور احتراقی: موتور بنزینی تکسیلندر ۷ اسب بخار (برندهایی مثل موتور تک اسپینا و ورما و ولکانو)
- ژنراتور (دینام): ژنراتور تکفاز ۳.۵ کیلووات (ترجیحاً ۲ قطب برای کار در ۳۰۰۰ دور).
- شاسی: ناودانی یا قوطی آهنی ۴۰×۴۰ برای ساخت چارچوب.
- لرزهگیر (Rubber Mount): ۴ عدد لرزهگیر موتور خودرو (مثلاً لرزهگیر زیر موتور پژو یا پراید).
- واسط اتصال: کوپلینگ لاستیکی (جناقی) برای اتصال شفت موتور به ژنراتور.
- تجهیزات الکتریکی: ولتمتر، فرکانسمتر، فیوز مینیاتوری ۱۶ آمپر، پریز صنعتی.
ابزارها:
- دستگاه جوش (برای ساخت شاسی).
- مجموعه آچار و بکس.
- مولتیمتر و فرکانسمتر (حیاتی برای کالیبراسیون).
- دریل ستونی.
۲. مرحلهبهمرحله سوار کردن قطعات (مونتاژ)
گام اول: ساخت شاسی
یک مستطیل فلزی بسازید. موتور را در یک سمت و ژنراتور را در سمت دیگر قرار دهید.
- نکته: جای پیچهای موتور و ژنراتور را روی شاسی سوراخ کنید، اما فعلاً محکم نکنید تا بتوانید آنها را با هم تراز (Align) کنید.
گام دوم: تراز کردن و کوپلینگ (حیاتی)
شفت موتور و شفت ژنراتور باید دقیقاً در یک راستا باشند.
- دو نیمه کوپلینگ را روی هر دو شفت نصب کنید.
- یک خطکش فلزی را روی بدنه کوپلینگ قرار دهید تا مطمئن شوید هیچ انحرافی (بالا-پایین یا چپ-راست) وجود ندارد. حتی ۱ میلیمتر انحراف باعث بریدن شفت در دور بالا میشود.
گام سوم: نصب لرزهگیرها
لرزهگیرها را بین پایه موتور و شاسی قرار دهید. موتور ۷ اسب لرزش زیادی دارد و بدون لرزهگیر، پیچهای شاسی به مرور شل میشوند.
۳. قطعات الکتریکی و کنترل (مغز دستگاه)
ژنراتور شما احتمالاً دارای سیستم AVR (رگولاتور اتوماتیک ولتاژ) است. این قطعه کوچک الکترونیکی، ولتاژ خروجی را بررسی کرده و با تغییر جریان مغناطیسی، ولتاژ را روی ۲۲۰ ولت قفل میکند.
اجزای تابلوی کنترل کوچک شما:
- ولتمتر: نمایش ولتاژ (باید بین ۲۱۰ تا ۲۳۰ ولت باشد).
- فرکانسمتر: نمایش هرتز (باید دقیقاً ۵۰ هرتز باشد).
- فیوز مینیاتوری: اگر مصرف شما بیش از توان موتور شود، فیوز میپرد تا سیمپیچ ژنراتور نسوزد.
۴. نقشه سیمکشی (Wiring Diagram)
سیمکشی موتور برقهای تکفاز نسبتاً ساده است:
- خروجی ژنراتور: دو رشته سیم ضخیم (نمره ۲.۵ یا ۴) از داخل ژنراتور خارج میشود (فاز و نول).
- اتصال به فیوز: سیم "فاز" را ابتدا به ورودی فیوز مینیاتوری وصل کنید.
- اتصال به پریز: خروجی فیوز را به یکی از پایههای پریز و سیم "نول" مستقیم را به پایه دیگر پریز وصل کنید.
- اتصال نمایشگرها: ولتمتر و فرکانسمتر را به صورت موازی (یعنی یک سر به فاز و یک سر به نول) قبل از پریز وصل کنید تا همیشه ولتاژ را نشان دهند.
- اتصال زمین (Earth): یک سیم از بدنه فلزی ژنراتور به شاسی و از شاسی به یک میله مسی که در زمین فرو رفته وصل کنید.
۵. تنظیم نهایی (راه اندازی)
بعد از روشن کردن موتور:
- تنظیم هرتز: با پیچ گوشتی، پیچ گاز (Governor) موتور را طوری تنظیم کنید که فرکانسمتر عدد ۵۰ یا ۵۲ هرتز را نشان دهد (در حالت بدون بار).
- تست ولتاژ: ولتمتر را چک کنید. اگر ولتاژ پایین بود، پیچ پتانسیومتر روی برد AVR (داخل درپوش پشت ژنراتور) را کمی بچرخانید تا روی ۲۲۰ ولت بیاید.
- تست بار: یک دستگاه (مثل سشوار) را روشن کنید. موتور باید کمی تغییر صدا بدهد اما فرکانس نباید به زیر ۴۸ هرتز سقوط کند.
