ساخت قالب سیلیکونی اختصاصی (Mold Making) مرحلهای است که شما را از یک مصرفکننده به یک «طراح» تبدیل میکند. با این مهارت میتوانید از هر جسمی (یک مجسمه، یک قطعه تزئینی خاص، یا حتی یک قطعه صنعتی نایاب) کپیبرداری کنید.
در اینجا راهنمای جامع ساخت قالب سیلیکونی به روش RTV-2 (سیلیکون دو جزئی که در دمای اتاق پخت میشود) آورده شده است:
۱. انتخاب سیلیکون مناسب
سیلیکونها معمولاً بر اساس درجه سختی (Shore A) دستهبندی میشوند:
- Shore A 10-15: بسیار نرم (مناسب برای اجسام ظریف و شکننده).
- Shore A 25-30: استاندارد (مناسب برای اکثر کارهای رزینی و تزئینی).
- Shore A 40+: سخت (مناسب برای قطعات صنعتی بزرگ).
۲. تجهیزات مورد نیاز
- سیلیکون و هاردنر: معمولاً نسبت ترکیب ۵٪ (به ازای هر ۱۰۰ گرم سیلیکون، ۵ گرم هاردنر).
- ظرف دیوارهدار (Casing): یک جعبه پلاستیکی یا چوبی که جسم را داخل آن قرار میدهید (میتوانید با قطعات لگو یا فومبرد بسازید).
- چسب حرارتی: برای چسباندن جسم به کف ظرف.
- اسپری جداکننده (Release Agent): یا وازلین رقیق شده با بنزین، برای اینکه سیلیکون به خود جسم نچسبد.
۳. مراحل ساخت قالب یکطرفه (مناسب برای اجسام تخت)
گام اول: فیکس کردن مدل
جسمی که میخواهید از آن قالب بگیرید را کاملاً تمیز کنید. کف آن را با چسب حرارتی به مرکز ظرف دیوارهدار بچسبانید. مطمئن شوید هیچ شکافی زیر جسم نیست تا سیلیکون زیر آن نرود.
گام دوم: آمادهسازی جداکننده
تمام سطح جسم و دیوارههای ظرف را با اسپری جداکننده یا یک لایه بسیار نازک وازلین بپوشانید. این کار باعث میشود بعد از خشک شدن، قالب راحت جدا شود.
گام سوم: ترکیب سیلیکون
سیلیکون را به مقدار مورد نیاز وزن کنید. هاردنر را با نسبت دقیق اضافه کنید.
- نکته حرفهای: سیلیکون را خیلی آرام هم بزنید تا حباب وارد آن نشود. در پروژههای حرفهای از اتاقک خلاء (Vacuum Chamber) برای خارج کردن حبابهای داخل سیلیکون استفاده میشود.
گام چهارم: ریختن سیلیکون
سیلیکون را از یک نقطه و از ارتفاع زیاد به صورت یک نوار باریک در گوشهای از ظرف بریزید. اجازه دهید سیلیکون خودش به آرامی جریان پیدا کند و دور جسم را بگیرد. این کار مانع از حبس شدن هوا در جزئیات ظریف جسم میشود.
گام پنجم: استراحت و خروج
حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت (بسته به دمای محیط) صبر کنید تا سیلیکون کاملاً به حالت لاستیکی درآید. سپس دیوارههای ظرف را باز کرده و جسم اصلی را از دل سیلیکون خارج کنید. قالب شما آماده است!
۴. ساخت قالب دوطرفه (برای اجسام سهبعدی و کامل)
اگر جسم شما پشت و رو دارد (مثل یک مجسمه کامل)، باید قالب را در دو مرحله بسازید:
- نیمی از جسم را در گل رس یا خمیر بازی فرو ببرید.
- روی آن سیلیکون بریزید (لایه اول).
- بعد از خشک شدن، قالب را برگردانید، گل رس را پاک کنید، روی سطح سیلیکون خشک شده «جداکننده» بزنید (تا لایه جدید به قدیمی نچسبد) و نیمه دوم سیلیکون را بریزید.
۵. نکات کلیدی برای موفقیت
- ایجاد قفل (Registration Keys): در قالبهای دوطرفه، قبل از ریختن لایه دوم، چند گودی کوچک در لایه اول ایجاد کنید تا دو نیمه قالب دقیقاً روی هم قفل شوند.
- تمیزی: کوچکترین گرد و غبار روی مدل اصلی، در قالب ثبت میشود و در تمام کپیهای بعدی دیده خواهد شد.
- نگهداری: قالبهای سیلیکونی را در جای خشک و دور از تابش مستقیم آفتاب نگهداری کنید تا تغییر شکل ندهند.
