تعمیر و تنظیم مشعل گازی (Gas Burner) یکی از تخصصیترین بخشهای نگهداری موتورخانه است. مشعل وظیفه دارد با ترکیب دقیق سوخت و هوا، شعلهای پایدار و ایمن ایجاد کند. کوچکترین نقص در تنظیمات آن میتواند باعث خاموشی مداوم، تولید گاز خطرناک مونوکسید کربن یا افزایش شدید مصرف سوخت شود.
۱. ابزار مورد نیاز برای تعمیرات مشعل
- آلن و آچار تخت: برای باز کردن درپوشها و اتصالات سوخت.
- فازمتر و مولتیمتر: جهت چک کردن برق ورودی به رله و شیر برقی.
- آمپرمتر کلمپی: برای تست جریان مصرفی الکتروموتور.
- برس سیمی و سمباده نرم: جهت تمیز کردن الکترودها و نازل.
- مانومتر گاز: برای اندازهگیری و تنظیم فشار گاز ورودی و خروجی شیر برقی.
- آنالایزر دود (تخصصی): جهت تنظیم دقیق نسبت اکسیژن و مونوکسید کربن در خروجی دودکش.
- آینه بازرسی: برای مشاهده وضعیت شعله و انتهای دیگ بدون باز کردن مشعل.
۲. عیبیابی مشکلات رایج مشعل
مشکل | علت احتمالی | اقدام پیشنهادی |
مشعل اصلاً روشن نمیشود | قطع بودن برق، خرابی فیوز یا عمل کردن ترموستات دیگ | چک کردن برق ورودی و ریست کردن رله و ترموستات |
فن کار میکند اما شعله تشکیل نمیشود | خرابی ترانس جرقه، کثیفی الکترودها یا بسته بودن گاز | تمیز کردن الکترودها و چک کردن شیر برقی گاز |
شعله تشکیل میشود اما سریع ریست میکند | کثیفی فوتوسل (چشم) یا جابهجایی فاز و نول | تمیز کردن فوتوسل با پارچه نرم یا چک کردن دوشاخ برق |
صدای ناهنجار در هنگام کار | خرابی بلبرینگهای موتور یا تنظیم نبودن دریچه هوا | روغنکاری یا تعویض بلبرینگ و تنظیم دمپر هوا |
دود کردن مشعل | کمبود هوا یا زیاد بودن بیش از حد گاز | تنظیم دریچه هوا و کاهش فشار گاز از روی شیر برقی |
۳. مراحل تنظیم مشعل (سه گام کلیدی)
الف) تنظیم فشار گاز
با استفاده از پیچ تنظیم روی شیر برقی گاز (مثل برندهای Dungs یا Kromschroder)، فشار را طبق ظرفیت دیگ تنظیم کنید. فشار کم باعث لرزش شعله و فشار زیاد باعث پسزدن شعله و آسیب به دیگ میشود.
ب) تنظیم دریچه هوا (دمپر)
هوا باید به قدری باشد که شعله کاملاً آبی بسوزد و نوک آن کمی متمایل به زرد (خیلی کم) باشد.
- هوای زیاد: باعث پرتاب شعله و صدای انفجاری میشود.
- هوای کم: باعث زردسوزی، تولید دوده و مسمومیت با CO میشود.
ج) تنظیم الکترودها و شعلهپخشکن
فاصله بین دو الکترود جرقه معمولاً باید بین ۳ تا ۵ میلیمتر باشد. همچنین فاصله شعلهپخشکن تا نازل باید طبق دفترچه راهنما تنظیم شود تا شعله مستقیم به بدنه دیگ برخورد نکند.
۴. مراحل تعویض قطعات کلیدی
- تعویض رله (Relay): رله مغز مشعل است. اگر با فشار دادن دکمه ریست، مشکل حل نشد و ولتاژ به قطعات نمیرسد، رله را از روی پایه جدا کرده و مدل مشابه را جایگزین کنید.
- تعویض ترانس جرقه: اگر کابلها سالم هستند اما جرقهای زده نمیشود، ترانس سوخته است. دو وایر خروجی را جدا کرده و ترانس جدید را پیچ کنید.
- تعویض الکتروموتور: اگر فن نمیچرخد و خازن استارت سالم است، سیمپیچ موتور سوخته است. پیچهای اتصال به بدنه مشعل را باز کرده و موتور را با محور فن جایگزین کنید.
۵. سرویس دورهای و پیشگیرانه
- تمیز کردن فوتوسل: هر ماه یکبار با پارچه بدون پرز چشم الکترونیکی را تمیز کنید.
- کنترل فیلتر گاز: فیلتر ورودی مشعل را تمیز کنید تا افت فشار گاز باعث خاموشی نشود.
- بررسی نشت گاز: بعد از هر بار تعمیر، حتماً با کف صابون تمام اتصالات را تست کنید.
