دیوید باس در کتاب «هوسهای خطرناک»، پس از کالبدشکافی ریشههای تکاملی حسادت، راهکارهایی را ارائه میدهد که به جای سرکوب این حس، به مدیریت و درک آن کمک میکند. او معتقد است چون حسادت بخشی از سیمکشی مغز ماست، نادیده گرفتن آن غیرممکن است، اما میتوان از ویرانگری آن جلوگیری کرد.
در ادامه، راهکارهای استخراجشده از دیدگاههای او را بررسی میکنیم:
راهکارهای مدیریت حسادت از منظر روانشناسی تکاملی
۱. شناخت حسادت به عنوان یک «سیگنال»، نه یک «حکم»
باس پیشنهاد میکند که وقتی حسادت را تجربه میکنید، به جای واکنش سریع، آن را مانند یک سیستم هشداردهنده (مانند دزدگیر ماشین) ببینید.
- پرسش کلیدی: آیا این هشدار به دلیل یک تهدید واقعی (خیانت شریک) است یا ناشی از ناامنیهای درونی و کاهش «ارزش جفتگیری» (Mate Value) خودتان؟
- شناخت منبع این حس، اولین قدم برای جلوگیری از رفتارهای تکانشی و خشونتآمیز است.
۲. تقویت «ارزش جفتگیری» (Mate Value) خود
از دیدگاه تکاملی، ما زمانی حسادت میکنیم که احساس کنیم شریکمان از ما «برتر» است یا گزینههای بهتری در دسترس دارد.
- راهکار: به جای چک کردن گوشی یا کنترل کردن شریک زندگی (که معمولاً باعث دور شدن او میشود)، روی بهبود خودتان تمرکز کنید.
- ارتقای سلامت جسمی، مهارتهای اجتماعی، یا موفقیتهای فردی باعث میشود اعتمادبهنفس شما بالا برود و کمتر احساس تهدید کنید؛ زیرا میدانید که خودتان یک «انتخاب ارزشمند» هستید.
۳. ارتباط شفاف درباره «خط قرمزها»
تفاوتهای جنسیتی که قبلاً ذکر شد (حسادت جنسی در مردان و عاطفی در زنان) اغلب باعث سوءتفاهم میشود.
- راهکار: زوجین باید به وضوح درباره اینکه چه رفتارهایی را «خیانت» میدانند صحبت کنند. چیزی که برای یک مرد ممکن است یک گپ ساده به نظر برسد، ممکن است برای یک زن تهدیدی برای پیوند عاطفی تلقی شود. شفافسازی این مرزها، «رادار حسادت» را تنظیم میکند تا بیهوده آلارم ندهد.
۴. استفاده از «تأیید مجدد» (Reassurance)
از آنجا که حسادت ریشه در ترس از دست دادن دارد، باس بر نقش تأیید عاطفی تأکید میکند.
- راهکار: اگر شریک شما حسادت میکند، به جای گارد گرفتن و متهم کردن او به «دیوانگی»، باید با محبت و اطمینانخاطر دادن به او، پیوند عاطفی را بازسازی کنید. جملات سادهای که وفاداری و تعهد شما را نشان میدهند، میتوانند سیستم دفاعی تکاملی او را آرام کنند.
۵. آگاهی از «تکنیکهای القای حسادت»
برخی افراد به اشتباه سعی میکنند با برانگیختن حسادت شریک خود، توجه او را جلب کنند یا ارزش خود را نشان دهند.
- هشدار باس: این یک بازی خطرناک است. القای حسادت ممکن است در کوتاهمدت توجه ایجاد کند، اما در درازمدت باعث فرسایش اعتماد و حتی برانگیختن رفتارهای خشونتآمیز (که ریشه در غریزهی دفاعی مردان دارد) میشود.
خلاصه مطلب:
دیوید باس معتقد است کلید رابطه سالم در «تعادل» است:
نه آنقدر بیتفاوت باشید که شریکتان احساس رهاشدگی کند، و نه آنقدر کنترلگر باشید که فضای تنفس او را بگیرید. حسادت باید به عنوان پیامی برای «توجه بیشتر به کیفیت رابطه» استفاده شود، نه ابزاری برای شکنجهی خود یا دیگری.
