در سال ۲۰۲۶، ترکیب هوش مصنوعی (AI) و اینترنت اشیاء (IoT) انقلابی در تعمیرات لوازم خانگی و خودرو ایجاد کرده است. امروزه اپلیکیشنهای موبایلی وجود دارند که با استفاده از الگوریتمهای «یادگیری عمیق» (Deep Learning)، میتوانند مانند یک تکنسین باسابقه، عیب وسیله را تنها از روی صدا یا تصویر تشخیص دهند.
در این مقاله، به معرفی برترین ابزارهای هوشمند در این حوزه میپردازیم.
۱. تشخیص عیب از طریق صدا (Acoustic Diagnostics)
هر قطعه مکانیکی در حال حرکت (مثل بلبرینگ، تسمه یا پمپ) فرکانس صوتی خاصی تولید میکند. وقتی قطعهای در آستانه خرابی است، این فرکانس تغییر میکند که گوش انسان ممکن است متوجه آن نشود، اما هوش مصنوعی آن را تشخیص میدهد.
- اپلیکیشن HearMD (صنعتی و خانگی): این برنامه با گوش دادن به صدای موتورهای الکتریکی (مثل جاروبرقی یا پمپ آب)، میتواند تشخیص دهد که آیا زغال موتور تمام شده یا بلبرینگ نیاز به گریسکاری دارد.
- اپلیکیشن EngineVoice (خودرو): این اپلیکیشن مخصوص مکانیکها و صاحبان خودرو است. با قرار دادن گوشی نزدیک موتور، برنامه صدای ناک (Knock)، جیغ تسمه یا لرزش غیرعادی سوپاپها را تحلیل کرده و گزارش کتبی از عیب احتمالی ارائه میدهد.
- Skf Bearing Select: شرکت معروف SKF ابزاری دارد که با تحلیل ارتعاش و صدا، زمان دقیق تعویض بلبرینگهای صنعتی را پیشبینی میکند.
۲. تشخیص عیب از طریق تصویر (Visual Recognition)
این اپلیکیشنها از دوربین گوشی برای شناسایی قطعات و ناهنجاریهای ظاهری استفاده میکنند.
- اپلیکیشن PartChecker: اگر قطعهای از یک برد الکترونیکی سوخته یا شکسته باشد و شما نام آن را نمیدانید، کافیست لایه دوربین را روی آن بگیرید. این برنامه قطعه را شناسایی کرده و لینک خرید یا نقشه فنی (Schematic) آن را نمایش میدهد.
- SmartScan (لوازم خانگی): این اپلیکیشن با اسکن کردن پنل جلویی ماشین لباسشویی یا ظرفشویی، کدهای خطای (Error Codes) نمایش داده شده را تفسیر میکند و بر اساس مدل دستگاه، راهنمای گامبهگام تعمیر را به شما نشان میدهد.
- AI Leak Detector: این برنامه با استفاده از پردازش تصویر و فیلترهای نوری، کوچکترین نشت روغن یا مایع خنککننده در موتور خودرو را که با چشم غیرمسلح به سختی دیده میشود، شناسایی میکند.
۳. سیستمهای اختصاصی برندها (Self-Diagnosis)
بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ اکنون سیستم تشخیص عیب را مستقیماً در اپلیکیشنهای رسمی خود گنجاندهاند:
- LG ThinQ & Samsung SmartThings: این اپلیکیشنها قابلیتی به نام Smart Diagnosis دارند. دستگاه یک سیگنال صوتی (شبیه صدای مودمهای قدیمی) پخش میکند و اپلیکیشن با شنیدن آن از طریق میکروفون گوشی، دقیقاً میگوید کدام سنسور یا قطعه دچار مشکل شده است.
۴. مزایا و محدودیتها
مزایا | محدودیتها |
صرفهجویی در هزینه: جلوگیری از مراجعه بیدلیل تعمیرکار. | نویز محیط: صدای شلوغی محیط میتواند دقت تشخیص را پایین بیاورد. |
ایمنی: تشخیص زودهنگام خرابیهای خطرناک (مثل نشت گاز). | دقت: این برنامهها "کمکیار" هستند و جایگزین نهایی تخصص انسانی نیستند. |
دسترسی به قطعات: شناسایی سریع کد فنی قطعه برای سفارش. | نیاز به اینترنت: اکثر این پردازشها در ابری (Cloud) انجام میشود. |
۵. راهنمای استفاده موثر
برای اینکه بهترین نتیجه را از این اپلیکیشنها بگیرید:
- محیط را ساکت کنید: هنگام استفاده از اپلیکیشنهای صوتی، تمام وسایل صوتی دیگر را خاموش کنید.
- نور کافی: برای اپلیکیشنهای تصویری، از فلش گوشی یا نور طبیعی استفاده کنید تا بافت قطعه کاملاً مشخص باشد.
- تکرار آزمایش: همیشه دو یا سه بار تست را تکرار کنید تا از ثبات پاسخ مطمئن شوید.
پیشنهاد هوشمندانه: اگر تعمیرکار هستید، استفاده از این اپلیکیشنها در مقابل مشتری نه تنها سرعت کار شما را بالا میبرد، بلکه اعتماد مشتری را به دلیل استفاده از تکنولوژی روز جلب میکند.
