جنگندههای F-22 Raptor و F-35 Lightning II ستونهای اصلی برتری هوایی ایالات متحده و متحدانش در قرن ۲۱ محسوب میشوند. این دو پرنده، اگرچه هر دو «نسل پنجم» هستند، اما برای اهداف متفاوتی طراحی شدهاند.
در این مقاله، به بررسی فنی این دو جنگنده و توانایی رقبای روسی و فرانسوی در مقابله با آنها میپردازیم.
۱. F-22 Raptor: سلطان بلامنازع آسمان
اف-۲۲ به عنوان یک جنگنده برتری هوایی (Air Superiority) خالص طراحی شده است. وظیفه آن ساده است: پاکسازی آسمان از هرگونه پرنده دشمن قبل از اینکه دشمن حتی بفهمد اف-۲۲ در آنجاست.
- پنهانکاری (Stealth): رادارگریزی این جنگنده در بالاترین سطح ممکن است. سطح مقطع راداری (RCS) آن به اندازه یک «تیله فلزی» است.
- تغییر سمت رانش (Thrust Vectoring): خروجی موتورهای اف-۲۲ میتواند به بالا و پایین حرکت کند که به آن مانورپذیری فوقبشری میدهد.
- ابرپیمایش (Supercruise): میتواند بدون استفاده از پسسوز (که سوخت زیادی مصرف میکند و حرارت بالایی تولید میکند)، با سرعت بالای صوت (۱.۸ ماخ) حرکت کند.
۲. F-35 Lightning II: کامپیوتر پرنده
اف-۳۵ یک جنگنده چندمنظوره (Multi-role) است. هدف آن تنها نبرد هوایی نیست، بلکه نفوذ به پدافندهای پیچیده، جاسوسی الکترونیک و انهدام اهداف زمینی است.
- سیستم هدفگیری EOTS: پیشرفتهترین سیستم حسگر جهان که به خلبان اجازه میدهد بدون روشن کردن رادار (که باعث لو رفتن موقعیت میشود)، دشمن را در تاریکی مطلق یا از فواصل بسیار دور شناسایی کند.
- کلاه خلبان (HMDS): خلبان اف-۳۵ نیازی به نگاه کردن به جلو ندارد. دوربینهای بدنه، تصویر ۳۶۰ درجه را به کلاه منتقل میکنند؛ خلبان میتواند «از میان کف هواپیما» زمین را ببیند.
- شبکهمحوری: اف-۳۵ میتواند دادههای میدان نبرد را جمعآوری کرده و به کشتیها، تانکها و سایر جنگندهها مخابره کند.
۳. مقایسه تجهیزات و امکانات
ویژگی | F-22 Raptor | F-35 Lightning II |
نقش اصلی | برتری هوایی (شکارچی) | چندمنظوره (جاسوسی و حمله) |
حداکثر سرعت | ۲.۲۵ ماخ | ۱.۶ ماخ |
مانورپذیری | فوقالعاده (به دلیل رانش متغیر) | خوب (کمتر از اف-۲۲) |
تسلیحات | ۸ موشک داخلی (هوا به هوا) | ۴ تا ۶ موشک داخلی (ترکیبی) |
رادار | AN/APG-77 (بسیار قدرتمند) | AN/APG-81 (بسیار هوشمند) |
۴. آیا رقبا (روسیه و فرانسه) توان مقابله دارند؟
روسیه: Su-57 (فالون)
روسیه سوخو-۵۷ را برای شکار اف-۲۲ ساخته است.
- نقاط قوت: مانورپذیری آن احتمالاً از هر دو جنگنده آمریکایی بیشتر است و سرعت بسیار بالایی دارد.
- نقاط ضعف: تکنولوژی پنهانکاری روسیه هنوز به پای آمریکا نرسیده است. سوخو-۵۷ در رادارها بزرگتر از اف-۲۲ دیده میشود. روسها بر نبرد نزدیک (Dogfight) تمرکز دارند، در حالی که آمریکاییها میخواهند از فاصله ۱۰۰ کیلومتری شلیک کنند.
فرانسه: Dassault Rafale
رافال یک جنگنده نسل ۴.۵ است و رادارگریز نیست.
- توان مقابله: اگرچه رافال پنهانکار نیست، اما سیستم جنگ الکترونیک SPECTRA آن بسیار پیشرفته است. این سیستم میتواند رادارهای دشمن را فریب دهد یا سیگنالهای آنها را مختل کند.
- واقعیت: در یک نبرد رو در رو در فواصل دور، رافال شانس کمی در برابر اف-۳۵ دارد، زیرا اف-۳۵ زودتر او را میبیند. اما در نبرد نزدیک، رافال به دلیل آیرودینامیک عالی، رقیبی بسیار خطرناک است.
۵. چالش نهایی: نبرد سیستمها، نه پرندهها
در سال ۲۰۲۶، دیگر بحث بر سر این نیست که کدام هواپیما سریعتر میپیچد. برنده کسی است که:
- زودتر شناسایی کند: رادارهای کوانتومی و حسگرهای مادون قرمز جدید روسیه و چین در حال به چالش کشیدن پنهانکاری آمریکا هستند.
- موشک بهتری داشته باشد: موشکهای دوربرد مثل Meteor اروپا یا R-37M روسیه تهدیدی جدی برای اف-۳۵ محسوب میشوند.
