پرداخت نهایی یا ماشینکاری (Machining) مرحلهای است که قطعه ریختهگری شده (که ظاهری خشن و زبر دارد) را به یک قطعه مهندسی دقیق تبدیل میکند. در قطعات اتومبیل، سطوح نشست (جایی که دو قطعه روی هم سوار میشوند) و جای پیچها باید دقت میلیمتری داشته باشند تا نشتی (آب یا روغن) ایجاد نشود.
در اینجا مراحل تبدیل آن بلوک زبر آلومینیومی به یک قطعه آماده نصب را بررسی میکنیم:
۱. حذف زواید (Cleaning the Casting)
پس از بیرون آوردن قطعه از قالب، اولین کار جدا کردن سیستم راهگاه (جایی که فلز را ریختید) است.
- ابزار: اره آهنبر یا سنگ فرز با صفحه برش فلز.
- روش: زائدهها را با کمی فاصله از بدنه اصلی ببرید تا به اشتباه بدنه قطعه آسیب نبیند. سپس با سنگ ساب، جای برش را همسطح بدنه کنید.
۲. صاف کردن سطوح نشست (Facing)
مهمترین بخش قطعات خودرو مثل پوسته ترموستات، سطح صافی است که روی موتور مینشیند.
- روش خانگی (دقیق): یک تکه شیشه ضخیم یا صفحه سنگ صاف پیدا کنید. یک ورق سنباده (گرید ۸۰ یا ۱۲۰) روی آن بچسبانید. قطعه را روی سنباده قرار داده و با حرکت هشتی انگلیسی (8) روی آن بکشید. شیشه باعث میشود سطح قطعه کاملاً تخت (Planar) شود.
- روش نیمهصنعتی: استفاده از دستگاه فرز میزی یا تراش.
۳. علامتگذاری و سوراخکاری (Drilling)
جای پیچها باید دقیقاً با سوراخهای روی بدنه موتور همخوانی داشته باشد.
- شابلونبرداری: بهترین راه این است که واشر قدیمی یا خودِ محل نصب روی موتور را با کاغذ و مداد شابلونبرداری کنید (روش مالیدن مداد روی کاغذ).
- مرکززنی (Center Punch): قبل از دریلکاری، با یک سنبه و چکش، یک گودی کوچک در مرکز محل سوراخ ایجاد کنید تا مته لیز نخورد.
- دریلکاری: از دریل ستونی استفاده کنید تا سوراخها کاملاً عمود باشند. ابتدا با مته نازک (مثلاً ۳ میلیمتر) شروع کنید و سپس به سایز نهایی برسانید.
۴. قلاویززنی (Tapping)
اگر قطعه شما نیاز به پیچ شدن مستقیم دارد (سوراخ رزوه دار)، باید از قلاویز استفاده کنید.
- نکته طلایی: برای آلومینیوم، حتماً از روغن یا اسپری روانکننده (مثل WD-40) استفاده کنید تا دندانههای قلاویز گیر نکند و رزوه تمیز دربیاید.
۵. پرداخت نهایی و صیقلکاری (Polishing)
اگر میخواهید قطعه شما مثل قطعات لوکس یا اسپرت بدرخشد:
- سنبادهزنی لرزان: از سنباده زبر شروع کرده و تا سنباده نرم (گرید ۸۰۰ یا ۱۲۰۰) ادامه دهید.
- گیلاسکاری (Buffing): با استفاده از چرخ نمدی و واکس پولیش فلز، قطعه را آنقدر پرداخت کنید تا به جلای آینهای برسد.
جدول ابزارهای نهایی برای یک فینیشینگ حرفهای
ابزار | کاربرد | جایگزین ارزان |
سنگ فرز انگشتی | تمیز کردن داخل مجاری و زوایای تند | سوهانهای ظریف (موشدمی) |
دریل ستونی | سوراخکاری دقیق و عمود | دریل دستی با پایه تبدیل |
کولیس دیجیتال | اندازهگیری دقیق ابعاد | خطکش مهندسی |
سنباده پوستآب | حذف خط و خشهای سطحی | سیم ظرفشویی زبر |
نکته فنی برای قطعات اتومبیل:
در قطعاتی که تحت فشار هستند (مثل قطعات سیستم خنککننده)، بعد از پایان کار، قطعه را تحت تست فشار قرار دهید. میتوانید ورودیها را ببندید و با پمپ باد، فشار کمی وارد کنید و قطعه را در ظرف آب بگذارید. اگر حبابی خارج نشد، یعنی ریختهگری شما بدون «مک» یا تخلخل بوده و با خیال راحت میتوانید آن را روی ماشین ببندید.
