سیستم اعلام حریق قلب ایمنی ساختمانهای مدرن است. عملکرد صحیح این سیستم نه تنها از خسارات مالی جلوگیری میکند، بلکه مستقیماً با جان ساکنان در ارتباط است. در ادامه، راهنمای فنی و جامع این سیستم ارائه میشود.
۱. سیمکشی زونهای مختلف (Zoning)
در سیستمهای متعارف (Conventional)، ساختمان به مناطق مختلفی به نام "زون" تقسیم میشود تا در صورت بروز حادثه، محل حریق سریعتر شناسایی شود.
- استاندارد سیمکشی: معمولاً از کابلهای شیلددار و مقاوم در برابر حرارت (مانند کابلهای ۲ در ۱.۵ با روکش سیلیکونی نسوز) استفاده میشود.
- آرایش مدار: سیمکشی به صورت سری (از دتکتور اول به دوم و...) انجام میگیرد.
- مقاومت انتهای خط (EOL): در آخرین دتکتور هر زون، حتماً باید یک مقاومت (معمولاً ۴.۷ یا ۶.۸ کیلواهم) قرار گیرد. این مقاومت به پنل اجازه میدهد تا سلامت مسیر سیمکشی را مانیتور کند (تفاوت بین وضعیت نرمال، حریق و قطع شدن سیم).
۲. تست دتکتورهای دود و حرارت
نگهداری پیشگیرانه شامل تستهای دورهای است تا از حساسیت دتکتورها اطمینان حاصل شود.
- دتکتور دود (Smoke Detector): * روش تست: استفاده از اسپری مخصوص تست دود (Solo A3). از سیگار یا عود استفاده نکنید، زیرا ذرات چربی آنها باعث کثیف شدن محفظه اپتیک دتکتور و کاهش عمر آن میشود.
- دتکتور حرارت (Heat Detector):
- روش تست: استفاده از سشوار صنعتی یا دستگاههای گرمکننده مخصوص (Solo 461). دقت کنید که حرارت مستقیم باعث ذوب شدن بدنه پلاستیکی دتکتور نشود.
- تمیزکاری: دتکتورهای دود باید هر سال با پمپ باد (دمنده) تمیز شوند تا گرد و غبار باعث ایجاد "اعلام خطا" (False Alarm) نشود.
۳. عیبیابی پنل مرکزی (FACP)
پنل مرکزی از طریق چراغهای وضعیت (LED) نوع خطا را اعلام میکند:
- خطای باز بودن مدار (Open Circuit): نشاندهنده قطع شدن سیم در مسیر زون است. معمولاً به دلیل شل شدن پیچهای پایه دتکتور یا سرقت سیم رخ میدهد.
- خطای اتصال کوتاه (Short Circuit): سیمهای رفت و برگشت به هم چسبیدهاند.
- خطای باتری (Battery Fault): باتریهای پشتیبان (Back-up) فاسد شدهاند یا مدار شارژ پنل مشکل دارد. (عمر مفید باتریها معمولاً ۲ سال است).
- چراغ شعله ثابت: زون وارد وضعیت حریق شده است. اگر حریقی نیست، دتکتور آن زون کثیف شده یا آسیب دیده است.
۴. اتصال به اگزاستفنهای موتورخانه (Interfacing)
در هنگام حریق، مدیریت دود (Smoke Management) حیاتی است. سیستم اعلام حریق باید فرمان روشن شدن اگزاستفنها (برای خروج دود) یا فشار مثبت (برای پلهها) را صادر کند.
- استفاده از رله (Relay Module): پنل مرکزی دارای رلههای خروجی است که در زمان حریق تغییر وضعیت میدهند (NO به NC).
- سیمکشی به تابلو برق موتورخانه: سیمهای خروجی رله اعلام حریق به مدار فرمان (ببین بوبین کنتاکتور) اگزاستفن متصل میشوند.
- منطق عملکرد: به محض تایید حریق توسط پنل، رله فعال شده و اگزاستفن را به صورت اتوماتیک روشن میکند تا از خفگی ساکنان ناشی از تجمع دود جلوگیری شود.
۵. تجهیزات مورد نیاز برای تکنسین اعلام حریق
- مولتیمتر دیجیتال: برای تست ولتاژ زونها (معمولاً ۲۴ ولت DC) و اندازهگیری مقاومت خط.
- اسپری تست دود و دسته تلسکوپی: برای تست دتکتورها در ارتفاع بدون نیاز به نردبان.
- تستر کابل (Ohmmeter): برای پیدا کردن محل قطعی در مسیر سیمکشی.
- باتریتستر: برای اطمینان از آمپراژ دهی باتریهای پشتیبان در زمان قطعی برق.
