همه چیز در مورد کوییک : ساختار، قطعات، برندهای معتبر، نکات خرید و نگهداری

خودروی کوییک (Quik) در واقع نسخه به‌روزشده و هاچ‌بک‌-کراس پلتفرم X200 (تیبا و ساینا) است. اگرچه از نظر فنی شباهت‌های زیادی با تیبا دارد، اما در بخش‌های الکترونیک، امکانات رفاهی و برخی قطعات بدنه تفاوت‌های اساسی دارد که بررسی آن را جذاب می‌کند.

• فاز ۱: قلب محرک (موتور M15 و تفاوت‌های سری S و معمولی).
• فاز ۲: سیستم انتقال قدرت (گیربکس دستی و چالش‌های مدل اتوماتیک CVT).
• فاز ۳: دنیای الکترونیک (سیستم مالتی‌پلکس، نمایشگر و سنسورهای جدید).
• فاز ۴: پایداری و ایمنی (سیستم تعلیق، رینگ‌های آلومینیومی و ترمزها).
• فاز ۵: سیستم خنک‌کاری و تهویه مطبوع (کولر دیجیتال و رادیاتور).
• فاز ۶: استایل و بدنه (قطعات ظاهری، تریم داخلی و مصرفی‌ها).

 فاز ۱: قلب محرک (موتور M15 و جزییات فنی)

موتور کوییک همان موتور M15 است، اما در مدل‌های جدید (کوییک S و GX) تغییراتی در بخش دریچه گاز و مدیریت موتور ایجاد شده است.

۱. دریچه گاز (برقی در مقابل سیمی)

یکی از بزرگترین تفاوت‌ها در مدل‌های مختلف کوییک، نوع دریچه گاز است.

• کوییک معمولی: دارای دریچه گاز سیمی (شتاب اولیه بهتر و تاخیر کمتر).
• کوییک S و اتوماتیک: دارای دریچه گاز برقی (مصرف بهینه‌تر، اما کمی تاخیر در گاز خوردن یا اصطلاحاً کُپ کردن).
• برند برتر: برای مدل‌های برقی برند Bosch یا کروز استفاده می‌شود.

۲. تسمه تایم و سفت‌کن‌ها

مشابه تیبا، موتور کوییک ۱.۵ لیتری است و در صورت پاره شدن تسمه تایم، آسیب جدی به سوپاپ‌ها وارد می‌شود.

• برند پیشنهادی: Continental (آلمان) یا Dongil (کره).
• زمان تعویض: به دلیل استفاده از کولر در تابستان و فشار ترافیک، تعویض روی ۵۰,۰۰۰ کیلومتر هوشمندانه‌تر است.

۳. سیستم جرقه‌زنی (کویل و وایر)

کوییک از دو کویل جداگانه استفاده می‌کند که مستقیماً روی شمع‌ها قرار می‌گیرند (در مدل‌های جدید).

• شمع مناسب: شمع پایه کوتاه. برند NGK مدل سوزنی (ایریدیوم) برای کاهش لرزش موتور در ترافیک بسیار توصیه می‌شود.
• علائم خرابی: "تک‌کار کردن" موتور و لرزش شدید اتاق در حالت درجا.

۴. دسته موتورها

به دلیل گشتاور موتور M15، فشار زیادی روی دسته موتورهاست که باعث لرزش اتاق می‌شود.

• نکته: اگر هنگام رها کردن کلاچ صدای "تق" می‌شنوید، احتمالا دسته موتور سمت راست (بالا) مستهلک شده است.
• برند پیشنهادی: دینا پارت یا قطعات شرکتی با لیبل سایپا یدک.

 جدول راهنمای نگهداری فاز ۱ (کوییک)

 نکته فنی برای کوییک سواران:

در مدل‌های کوییک S، به دلیل تغییر در سیم‌کشی و اضافه شدن قابلیت‌های جدید به ECU، هرگز برای شستشوی موتور از آب پرفشار استفاده نکنید. نفوذ آب به سوکت‌های دریچه گاز برقی می‌تواند باعث "حالت لیمپ" (محدود شدن سرعت به ۲۰ کیلومتر) شود.

فاز ۲: سیستم انتقال قدرت (گیربکس دستی و اتوماتیک)

در این فاز، تفاوت بین کلاچ سنتی و تکنولوژی انتقال قدرت پیوسته (CVT) را بررسی می‌کنیم. کوییک در دو نسخه دستی (Manual) و اتوماتیک (CVT) عرضه شده است که هر کدام قطعات و نگهداری‌های کاملاً متفاوتی دارند.

۱. کیت کلاچ (مدل‌های دستی)

کوییک دستی از همان سیستم کلاچ تیبایی (ریوئی) استفاده می‌کند که ۲۰۰ میلی‌متری است.

• کالبدشکافی: شامل دیسک، صفحه و بلبرینگ. به دلیل وزن و طراحی بدنه کوییک، صفحه کلاچ باید توان تحمل شتاب‌گیری‌های شهری را داشته باشد.
• برندهای برتر:
  1. Seco (سکو - کره): بهترین گزینه برای نرمی پدال و استفاده شهری.
  2. Valeo (والئو - مدل PHC کره): شتاب‌گیری عالی و دوام بالا.
• نکته: اگر دنده ۱ و عقب کوییک شما به سختی جا می‌رود، معمولاً با تعویض سیم کلاچ یا ریگلاژ پدال حل می‌شود.

۲. گیربکس اتوماتیک (CVT)

کوییک اتوماتیک از گیربکس شرکت Punch Powertrain (بلژیک/چین) استفاده می‌کند. این گیربکس از نوع انتقال قدرت پیوسته است و دنده فیزیکی (چرخ‌دنده) برای تعویض ندارد، بلکه از یک تسمه فولادی و دو فولی متغیر استفاده می‌کند.

• کالبدشکافی: شامل تسمه فولادی (Steel Belt)، پمپ روغن فشار بالا و کامپیوتر گیربکس (TCU).
• علائم خرابی: تقه زدن هنگام تغییر وضعیت از N به D، گاز هرز خوردن و روشن شدن چراغ خطا (آچار) در پشت آمپر.
• برند روغن: حتماً باید از روغن مخصوص CVT (معمولاً گرید NS-3) استفاده شود.
• نکته حیاتی: هرگز با کوییک اتوماتیک بکسل نکنید و از تیک‌اف زدن خودداری کنید، زیرا تسمه فولادی آن به شدت آسیب می‌بیند.

۳. پلوس‌ها و گردگیرها

پلوس‌های کوییک مشابه ساینا و تیبا هستند، اما در مدل اتوماتیک طول پلوس‌ها متفاوت است.

• کالبدشکافی: شامل کله پلوس، مشعلی و سه‌شاخ پلوس.
• برند پیشنهادی: توسن (Tosan) یا قطعات شرکتی سایپا یدک.
• نگهداری: پارگی گردگیر پلوس دشمن اصلی این قطعه است. گریس داخل پلوس در اثر پارگی خارج شده و شن و خاک باعث خرد شدن بلبرینگ‌های پلوس می‌شود.

۴. دسته دنده و سیستم انتخاب دنده

• مدل دستی: از سیستم میله‌بندی استفاده می‌کند که ساده و ارزان است.
• مدل اتوماتیک: دارای یک کنسول شیک با حالت‌های P-R-N-D و حالت تیپ‌ترونیک (تعویض دستی دنده مجازی) است.

جدول راهنمای نگهداری فاز ۲ (کوییک)

هشدار فنی برای کوییک اتوماتیک:

در گیربکس‌های CVT کوییک، تعویض روغن به تنهایی کافی نیست. داخل گیربکس یک فیلتر روغن مخصوص وجود دارد که در کیلومترهای بالا (حدود ۸۰ هزار) باید تعویض یا تمیز شود تا فشار روغن پشت تسمه فولادی افت نکند. افت فشار روغن مساوی است با سوختن گیربکس!

فاز ۳: سیستم مدیریت الکترونیک، مالتی‌پلکس و سنسورها

در کوییک، ما با یک شبکه ارتباطی میان قطعات برقی طرف هستیم که باعث می‌شود عیب‌یابی خودرو هوشمندتر انجام شود. این بخش جایی است که کوییک خود را از تیبا جدا می‌کند. کوییک (به‌خصوص در مدل‌های فول، S و R-Plus) از سیستم‌های الکترونیکی مدرن‌تری بهره می‌برد که مدیریت تجهیزات رفاهی و ایمنی را بر عهده دارند.

۱. سیستم مالتی‌پلکس (BCM)

در مدل‌های جدید کوییک، دیگر خبری از سیم‌کشی‌های سنتی و شلوغ نیست. از یک نود مرکزی به نام BCM (واحد کنترل بدنه) استفاده شده است.

• کالبدشکافی: این قطعه وظیفه کنترل چراغ‌ها، قفل مرکزی، برف‌پاک‌کن و شیشه‌بالابرها را دارد.
• نکته: نصب دزدگیر غیر‌اصولی یا هدلایت‌های بی‌کیفیت می‌تواند باعث سوختن خروجی‌های BCM شود که هزینه تعمیر بالایی دارد.
• برند: معمولاً از بردهای شرکت کروز (Crouse) یا سازه‌پویش در این بخش استفاده می‌شود.

۲. نمایشگر لمسی و سیستم تصویری (Infotainment)

مدل‌های فول‌آپشن کوییک دارای مانیتور ۷ اینچی هستند.

• امکانات: شامل بلوتوث، نویگیشن (رهیاب) و نمایشگر دوربین دنده عقب.
• مشکل رایج: هنگ کردن سیستم یا از کار افتادن "تاچ" در دمای بسیار بالا (زیر آفتاب شدید).
• راهکار: همیشه از محافظ صفحه استفاده کنید و در تابستان روی مانیتور را با سایه‌بان بپوشانید.

۳. سنسورها و دوربین دنده عقب

کوییک به دلیل فرم بدنه هاچ‌بک، دید عقب محدودی دارد و این سنسورها حیاتی هستند.

• سنسور دنده عقب: دو یا سه عدد سنسور التراسونیک روی سپر عقب.
• دوربین عقب: معمولاً بالای پلاک نصب می‌شود. اگر تصویر دوربین قطع شد، ابتدا سوکت پشت مانیتور و سپس سیم‌کشی "خرطومی" صندوق عقب را چک کنید (چون در اثر باز و بسته شدن زیاد ممکن است قطع شود).

۴. سیستم ورود بدون کلید و استارتر (Keyless)

در برخی مدل‌های کوییک، سیستم کلید فیزیکی حذف شده و دکمه استارت جایگزین شده است.

• نکته امنیتی: ریموت کوییک دارای یک باطری سکه‌ای (معمولاً CR2032) است. اگر برد ریموت کم شد، بلافاصله باطری را عوض کنید تا در باز کردن درب‌ها دچار مشکل نشوید.
• سوئیچ مخفی: در صورت تمام شدن باطری ریموت، یک کلید مکانیکی داخل ریموت تعبیه شده است.

۵. فرمان برقی (EPS) - مخصوص مدل اتوماتیک و GXL

کوییک‌های اتوماتیک و برخی مدل‌های جدید S دارای فرمان برقی هستند (به جای هیدرولیک).

• مزیت: حذف پمپ هیدرولیک، تسمه و روغن؛ که باعث نرمی فوق‌العاده و کاهش مصرف سوخت می‌شود.
• نکته: موتور برقی فرمان زیر داشبورد قرار دارد. اگر فرمان سفت شد و چراغ فرمان (EPS) روشن گشت، مشکل معمولاً از نوسان ولتاژ یا سنسور گشتاور فرمان است.

جدول راهنمای الکترونیک و سنسورهای فاز ۳

هشدار فنی: نصب زنون و هدلایت!

سیستم برق کوییک S و مدل‌های اتوماتیک به نوسان برق بسیار حساس است. اگر قصد نصب هدلایت دارید، حتماً از مدل‌های "کن‌باس‌دار" (Canbus Ready) استفاده کنید تا در سیستم مالتی‌پلکس خودرو خطا ایجاد نشود و باعث پریدن برنامه ECU نگردد.

فاز ۴: سیستم تعلیق، پایداری و ترمز (ایمنی و هندلینگ)

در این بخش، قطعاتی را بررسی می‌کنیم که وظیفه دارند وزن کوییک را در جاده مهار کرده و در مواقع اضطراری آن را متوقف کنند. کوییک به دلیل ارتفاع کمی بلندتر نسبت به تیبا (هاچ‌بک‌-کراس)، نیاز به پایداری بیشتری در پیچ‌ها دارد. به همین دلیل در برخی مدل‌ها از رینگ‌های آلومینیومی پهن‌تر استفاده شده تا تعادل خودرو حفظ شود.

۱. کمک‌فنرها و فنر لول (Suspension)

کوییک از سیستم تعلیق مک‌فرسون در جلو و تير پیچشی در عقب استفاده می‌کند.

• کالبدشکافی: کمک‌فنرهای کوییک مشابه تیبا و ساینا هستند اما فنر لول‌های آن کمی صلب‌تر طراحی شده‌اند تا در ارتفاع بالاتر، مانع از واژگونی یا حرکات گهواره‌ای خودرو شوند.
• علائم خرابی: صدای "تق تق" از چرخ‌ها، کوبش شدید در کابین و احساس ناپایداری در سرعت‌های بالای ۱۰۰ کیلومتر.
• برندهای برتر:
  1. KYB (کایابا - برزیل/ژاپن): بهترین گزینه برای هندلینگ عالی (کمی سواری را خشک می‌کند اما ایمنی را بالا می‌برد).
  2. Mando (ماندو - کره): انتخابی هوشمندانه برای کسانی که به دنبال نرمی سواری هستند.
  3. عظام / کوشاوران: گزینه‌های داخلی با قیمت مناسب و گارانتی.

۲. رینگ و لاستیک (Wheels)

یکی از ویژگی‌های بارز کوییک (به‌خصوص مدل R و پلاس)، رینگ‌های آلومینیومی دو رنگ آن است.

• مشخصات: رینگ‌های ۱۴ اینچی با پهنای لاستیک ۱۸۵ (پهن‌تر از پراید).
• نکته: رینگ‌های آلومینیومی کوییک در برابر ضربات شدید (چاله) حساس هستند و ممکن است تاب بردارند. تاب داشتن رینگ باعث لرزش فرمان در سرعت‌های بالا می‌شود که با بالانس معمولی حل نمی‌شود.
• برند لاستیک پیشنهادی: بارز یا کویر (دولتی)، اما برای نرمی بیشتر برندهای کره‌ای مثل Kumho یا Hankook تفاوت چشمگیری در کیفیت سواری ایجاد می‌کنند.

۳. سیستم ترمز (Braking System)

کوییک به سیستم ترمز ABS (ضد قفل) و EBD (توزیع الکترونیکی نیروی ترمز) مجهز است.

• لنت جلو: مشابه لنت ریو/تیبا (پایه بلند).
• لنت عقب: در اکثر مدل‌ها کاسه‌ای است، اما قدرت مهار خوبی برای وزن کوییک دارد.
• برندهای برتر لنت:
  1. Gold (کره): ترمزگیری نرم و بدون سوت.
  2. Yes-Q (کره): عملکرد فوق‌العاده در ترمزهای ناگهانی.
  3. تکستار (ایران/آلمان): گیرایی بسیار بالا.

۴. جلوبندی (سیبک، طبق و میل موج‌گیر)

جلوبندی کوییک به دلیل ارتفاع بیشتر و لاستیک‌های پهن‌تر، فشار بیشتری را نسبت به تیبا تحمل می‌کند.

• میل موج‌گیر: وظیفه دارد در پیچ‌ها بدنه خودرو را صاف نگه دارد. اگر در پیچ‌ها احساس می‌کنید ماشین بیش از حد کج می‌شود، لاستیک‌های میل موج‌گیر باید تعویض شوند.
• سیبک فرمان: خرابی آن باعث لرزش زیر پا و گیجی فرمان می‌شود.
• برند پیشنهادی: امیرنیا (سری سوپر) یا قطعات شرکتی سایپا یدک.

جدول راهنمای نگهداری فاز ۴ (کوییک)

هشدار فنی: صدای "سوت" ترمز در کوییک

بسیاری از مالکان کوییک از سوت کشیدن لنت‌های شرکتی گلایه دارند. این موضوع معمولاً به دلیل وجود فلز زیاد در لنت‌های ارزان است. برای حل این مشکل، دیسک چرخ را با سنباده نرم تمیز کرده و از لنت‌های با فرمولاسیون "سرامیکی" یا "نیمه‌متالیک" باکیفیت استفاده کنید.

فاز ۵: سیستم خنک‌کاری و تهویه (مدیریت دما و سرمایش)

در کوییک، سیستم خنک‌کاری موتور وظیفه سنگینی دارد، چرا که موتور M15 در ترافیک‌های شهری و با روشن بودن کولر، گرمای زیادی تولید می‌کند.

۱. پنل تهویه نیمه‌دیجیتال

برخلاف تیبا که دارای دکمه‌های چرخشی مکانیکی است، کوییک دارای یک نمایشگر کوچک و دکمه‌های فشاری برای تنظیم دما و جهت باد است.

• کالبدشکافی: این سیستم دارای دریچه‌های برقی (اکچویتور) است که جهت باد را تغییر می‌دهند.
• نکته تعمیراتی: اگر با زدن دکمه، جهت باد تغییر نمی‌کند یا صدای "تَق تَق" از پشت داشبورد می‌آید، موتورهای کوچک الکتریکی دریچه‌ها دچار مشکل شده‌اند.
• فیلتر کابین: فیلتر کابین کوییک پشت جافندکی و در عمق داشبورد قرار دارد. تعویض آن هر ۱۰ هزار کیلومتر برای حفظ قدرت باد کولر ضروری است.

۲. رادیاتور و سیستم خنک‌کننده موتور

رادیاتور کوییک از نوع آلومینیومی با بازدهی حرارتی بالا است.

• کالبدشکافی: شامل رادیاتور اصلی، منبع انبساط (در برخی مدل‌ها) و لوله‌های لاستیکی (جنت‌ها).
• علائم خرابی: نشت مایع سبز/نارنجی زیر خودرو و بالا رفتن آمپر آب از خط وسط در ترافیک.
• برند برتر: کوشش رادیاتور یا ایران رادیاتور.

۳. کمپرسور و گاز کولر (سرمایش)

کولر کوییک به خنک‌کنندگی خوب معروف است، اما به شرطی که فشار گاز آن تنظیم باشد.

• کالبدشکافی: کمپرسور کولر کوییک نسبت به پراید تقویت شده است.
• نکته نگهداری: حتی در زمستان، ماهی یکبار کولر را به مدت ۵ دقیقه روشن کنید تا روغن همراه با گاز در سیستم بچرخد و از خشک شدن اورینگ‌ها و نشت گاز جلوگیری شود.
• گاز استاندارد: R134a.

۴. موتور فن و رله‌ها

فن کوییک در دو دور "کند" و "تند" کار می‌کند. در هنگام روشن کردن کولر، فن باید بلافاصله روی دور تند برود.

• علائم خرابی: آمپر آب با روشن کردن کولر پایین نمی‌آید؛ این یعنی فن روی دور تند نمی‌رود.
• برند پیشنهادی: امکو (Emco).

۵. ترموستات و فشنگی آب

این سنسورها دمای دقیق را به ECU و نمایشگر پشت آمپر گزارش می‌دهند.

• نکته: هرگز ترموستات را از روی موتور حذف نکنید. حذف ترموستات در خودروهای انژکتوری باعث می‌شود موتور همیشه سرد بماند و ECU دستور پاشش سوخت بیشتر بدهد که باعث شسته شدن روغن سیلندر و خرابی موتور می‌شود.
• درجه مناسب: ۸۲ درجه.

جدول راهنمای نگهداری فاز ۵ (کوییک)

هشدار فنی: مراقب نشت آب باشید!

در موتورهای سری M15 (کوییک، ساینا، تیبا)، واشر سرسیلندر به کم‌آبی حساس است. به دلیل اینکه این موتورها فشار بالاتری نسبت به پراید تحمل می‌کنند، حتی ۱۰ دقیقه رانندگی با رادیاتور کم‌آب می‌تواند باعث سوختن واشر سرسیلندر شود. همیشه قبل از سفر، سطح آب را از روی منبع انبساط چک کنید.

فاز ۶: بدنه، تریم داخلی و سیالات (نگهداری نهایی)

در این فاز یاد می‌گیریم که چگونه از ظاهر خاص کوییک محافظت کنیم و چه سیالاتی برای سلامت طولانی‌مدت آن ضروری است.

۱. بدنه و رنگ (چالش مدل‌های R و S)

کوییک R (مخفف Rainbow) با بدنه دو رنگ شناخته می‌شود.

• کالبدشکافی بدنه: سقف، آینه‌ها و بخش‌هایی از سپر در این مدل رنگ متفاوتی دارند.
• نکته نگهداری: رنگ قرمز سقف در مدل‌های R در برابر نور خورشید حساس‌تر از رنگ‌های متالیک است. استفاده از واکس‌های محافظ UV یا نانو‌سرامیک برای جلوگیری از آفتاب‌سوختگی سقف در مناطق گرمسیر توصیه می‌شود.
• قطعات کراس: فلاپ‌های پلاستیکی دور گلگیر و رکاب (Plastic Cladding) که ظاهر کراس به خودرو می‌دهند، در صورت برخورد، با خار متصل شده‌اند و به راحتی قابل تعویض هستند.

۲. تریم داخلی و داشبورد

داشبورد کوییک ترکیبی از پلاستیک فشرده با قطعات دکوراتیو (معمولاً قرمز یا نقره‌ای) است.

• نگهداری: برای تمیز کردن داشبورد هرگز از اسپری‌های براق‌کننده حاوی سیلیکون زیاد استفاده نکنید، زیرا در درازمدت باعث ایجاد صدای "جیرجیر" (اتاق‌صدا) در محل اتصال قطعات پلاستیکی می‌شود.
• صندلی‌ها: در مدل‌های فول، روکش صندلی‌ها ترکیبی از پارچه و چرم مصنوعی است. استفاده از شامپو فرش برای تمیز کردن بخش پارچه‌ای بهترین گزینه است.

۳. روغن موتور و فیلترهای نهایی (گرید SN و SM)

اگرچه موتور کوییک همان M15 است، اما به دلیل سیستم‌های جدیدتر در مدل‌های S و اتوماتیک، استفاده از روغن باکیفیت ضروری است.

• مشخصات فنی: روغن 10W-40 نیمه‌سنتتیک. برای مدل‌های جدید (S و اتوماتیک) توصیه می‌شود از سطح کیفی API SM یا SN استفاده کنید.
• برندهای برتر:
  1. بهران سوپر رانا: گزینه‌ای عالی برای کارکرد نرم موتور.
  2. ایرانول سوپر رونیا: پایداری بالا در دمای زیاد.
• فیلتر بنزین: به دلیل حساسیت انژکتورهای کوییک، صافی بنزین را هر ۱۰ هزار کیلومتر تعویض کنید (برند سرکان پیشنهاد می‌شود).

۴. روغن هیدرولیک و سیالات جانبی

• فرمان هیدرولیک (مدل دستی): روغن ATF Dexron II یا III. اگر فرمان سفت شده، ابتدا سطح این روغن را چک کنید.
• شیشه‌شور: همیشه از مایع شیشه‌شور استاندارد استفاده کنید تا نازل‌های ریز آب‌پاش کوییک (که روی کاپوت هستند) دچار رسوب و گرفتگی نشوند.

۵. سیستم روشنایی (دی‌لایت و چراغ‌ها)

کوییک‌های جدید دارای Daylight (چراغ روز) هستند.

• نکته: در صورت سوختن یکی از LEDهای دی‌لایت، معمولاً کل مجموعه باید تعویض شود. برای افزایش عمر این قطعه، از استارت زدن خودرو در حالی که چراغ‌ها روشن هستند خودداری کنید (نوسان ولتاژ).

جدول راهنمای نهایی مصرفی‌های کوییک

جمع‌بندی طلایی برای دارندگان کوییک:

کوییک خودرویی است که با ظاهر مدرن، هزینه نگهداری مشابه پراید و تیبا را به شما تحمیل می‌کند. اما به یاد داشته باشید که بخش الکترونیک و سنسورهای آن (به خصوص در مدل S و اتوماتیک) حساس‌ترین بخش آن هستند. از دستکاری سیم‌کشی برای نصب سیستم‌های صوتی سنگین یا لامپ‌های پرمصرف بدون رله محافظ جداً خودداری کنید.